De modernisering van ca. 1720
Aan de zuidoostkant van deze toren is op ongeveer 1.70 meter beneden de vloer van de huidige parterre een spitsboog aangetroffen. Uit welke tijd de fundamenten stammen is vanwege het gebrek aan historische gegevens niet meer te achterhalen. Ook heeft men in de archieven geen spoor van bouwactiviteit omtrent de toren kunnen vinden. Men is van mening dat de toren is ontstaan in de periode  waarin het kasteel door de "verdeelde" familietakken werd bewoond, dus vanaf het midden van de vijftiende  tot het einde van de zestiende eeuw. Een precieze datering is niet mogelijk.

De oorspronkelijk rechterfronttoren is vermoedelijk blijven bestaan tot na 1717.
In 1717 stortte de middeleeuwse vleugel van ca. 1360 in, behorende bij de nu nog bestaande ronde toren. Bij de heropbouw van dit gedeelte (ca. 1720) werd dan ook de vermoedelijk toen gesloopte rechter fronttoren uit de derde bouwfase betrokken en aangepast aan de modernere architectonische opvattingen van de 18e eeuw. De kapel onder de galerij op het binnenplein is ook tot stand gekomen in deze fase. De ruimte heeft tussen 1643 en 1720 een andere bestemming gehad. De kapel was vroeger gevestigd in het in 1717 ingestorte middeleeuwse slot, het altaar was daar ingebouwd "in de muur van de alde sael". Oude burchten werden omgebouwd tot kleine paleizen met veel lichtinval, die luchtiger, zonniger en speelser aandeden.

Nadat het kasteel op het einde van de 18e eeuw min of meer onbewoond werd achtergelaten, brak met de 19e eeuw een tijdperk aan van verval. Waarschijnlijk in 1820 ging de toren van het tweede poortgebouw verloren. In 1899 stortte de achtergevel van de zuidelijke hoektoren in, terwijl in 1925 de binnenste slothoeve door brand werd verwoest.
In de 20e eeuw werd het gehele gebouwencomplex gekocht door de Hoensbroekse pastoor Röselaers voor het bedrag van Hfl. 65.000. De pastoor had de stichting Ave Rex Christe in het leven geroepen die als doel had het bewaren van Kasteel Hoensbroek.

In de jaren 1930 tot 1943 zijn het kasteel en de economiegebouwen ingrijpend gerestaureerd onder leiding van het Rijksbureau voor de Monumentenzorg.
Van 1943 tot 1946 heeft het kasteel onderdak geboden aan voogdijkinderen komende uit een huis in Velsen (NH), onder de leiding van de Congregatie van de zusters van het arme kind Jezus. Nadien is het gehele complex door de Stichting Ave Rex Christe verhuurd aan de Staatsmijnen in Limburg.